Μου άρεσε πολύ το ποστ του bouzoukleri. Έχω γνωρίσει και μιλήσει με νέα παιδιά που παίζουν σε πανηγύρια και εκτός του ότι είναι τρομεροί μουσικοί με όλη την κυριολεξία της λέξης, έχουν συνήθως βαθιά γνώση και ισορροπημένη άποψη.
Όποιοι δεν έχουμε την εμπειρία τους ξέρουμε ελάχιστα για το θέμα. Αν παίρνω το θάρρος και μιλάω είναι γιατί έχω την τύχη να περιστοιχίζομαι από εθνολόγους και μουσικολόγους που έχουν ερευνήσει πρόσφατα και σοβαρά την παράδοση, αλλά και από μουσικούς που παίζουν παραδοσιακά με πολλά γαλόνια, και έτσι χωρίς να έχω ειδίκευση, έχω αποκτήσει πολλές γνώσεις στο θέμα που κανονικά δεν είναι εύκολα προσβάσιμες (το γνωστό μαζί με τον βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα). Έτσι δεν πέφτω στην παγίδα των εύκολων αφορισμών.
Η παράδοση σαν έννοια προϋποθέτει την προφορικότητα. Το προφορικό πέρασμα, από γενιά σε γενιά, της τοπικής γνώσης και κουλτούρας. Για αυτό οι μουσικοί ωδείων δεν είναι στ' αλήθεια παραδοσιακοί, ακόμη και αν παίζουν παραδοσιακά θέματα. Μόνο ο μουσικός που έμαθε από την κοινότητα, είναι πραγματικά παραδοσιακός (μετά ας πάει και στο ωδείο).
Το ίδιο ισχύει και για τους χορευτές αλλά και για τους ακροατές της παραδοσιακής μουσικής. Για να μιλήσουμε για πραγματική παραδοσιακή λειτουργία, θα πρέπει να αποκτήσουν τα ακούσματα αυτά και να μάθουν τα βήματα των χορών κττ με τρόπο βιωματικό μέσα στην κοινότητα.
Μπορεί να μη το γνωρίζετε, αλλά στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας υπάρχουν κοινότητες όπου αυτή η προφορική λειτουργία συνεχίζεται, παρά τον εκσυγχρονισμό και την παγκοσμιοποίηση. Αυτοί οι θύλακες δεν είναι ο Ψαραντώνης ούτε ο Χρόνης Αηδονίδης, αλλά οι απλοί άνθρωποι που εξακολουθούν να μαθαίνουν τα τραγούδια, τα μοιρολόγια, τα παραμύθια, τις μαντινάδες και πολλά άλλα, από στόμα σε στόμα.
Στην παράδοση δεν χρειάζεται να είσαι καλλίφωνος για να πεις μια μαντινάδα ή ένα μοιρολόι ή ένα τραγούδι της τάβλας. Οι καλλίφωνοι και αυτοί που μπορούν με καλλιτεχνικές αξιώσεις να παίξουν τη μουσική, παίζουν στα πανηγύρια των κοινοτήτων και πλέον μπορεί να γίνουν και διάσημοι μουσικοί που κάνουν παραστάσεις και συναυλίες.
Όσο για το ότι η παραδοσιακή μουσική δεν έχει καλλιτεχνική αξία, πάλι εύκολα αφορίζουμε. Για να μη γίνονται παρανοήσεις, πρέπει να διευκρινίσουμε σε ποιο πλαίσιο νοείται η καλλιτεχνία. Δηλαδή ένας καλός κλαριντζής δεν είναι καλλιτέχνης, παρά τη δεινή του μουσική ικανότητα, τους εκπληκτικούς του αυτοσχεδιασμούς και την εξαιρετική περφόρμανς;
Αν εννοείται ως καλλιτεχνία η πρωτότυπη δημιουργία, τότε είναι πιο ακριβής ο αφορισμός, αφού τα παραδοσιακά τραγούδια υπάρχουν ήδη και απλώς αναπαράγονται-εμπλουτίζονται και παραλλάσσονται. Υπάρχουν σαφέστατα πάντως εξαιρέσεις, όπως ο Μουντάκης στην Κρήτη που οι πρωτότυπες συνθέσεις του έχουν εξελιχτεί σε παραδοσιακές.
Ακόμη, ένας καλός μαντιναδοπλόκος, που στήνει ένα εκπληκτικό αυτοσχέδιο ποίημα στο λεπτό, αποτυπώνοντας όλο το κοινό αίσθημα της ομήγυρης και αμέσως μετά το τραγουδάει, δεν είναι καλλιτέχνης;
Αν καλλιτέχνης=δυτικός καλλιτέχνης (γκαλερί, δισκογραφική, έκθεση φωτογραφίας, συνέντευξη τύπου, κριτική στο uncut κττ) τότε σαφώς δεν μιλάμε για του ίδιου τύπου καλλιτεχνία. Όχι ότι δεν υπάρχει όμως η καλλιτεχνική έκφανση της παράδοσης. Υπάρχει απλώς δεν είναι πρωταρχικής σημασίας, αφού στην παράδοση είναι σημαντικότερη η κοινότητα και η λειτουργία που επιτελεί η μουσική για την κοινότητα, παρά η προβολή μεμονωμένων μελών της.
Όποιοι δεν έχουμε την εμπειρία τους ξέρουμε ελάχιστα για το θέμα. Αν παίρνω το θάρρος και μιλάω είναι γιατί έχω την τύχη να περιστοιχίζομαι από εθνολόγους και μουσικολόγους που έχουν ερευνήσει πρόσφατα και σοβαρά την παράδοση, αλλά και από μουσικούς που παίζουν παραδοσιακά με πολλά γαλόνια, και έτσι χωρίς να έχω ειδίκευση, έχω αποκτήσει πολλές γνώσεις στο θέμα που κανονικά δεν είναι εύκολα προσβάσιμες (το γνωστό μαζί με τον βασιλικό ποτίζεται και η γλάστρα). Έτσι δεν πέφτω στην παγίδα των εύκολων αφορισμών.
Η παράδοση σαν έννοια προϋποθέτει την προφορικότητα. Το προφορικό πέρασμα, από γενιά σε γενιά, της τοπικής γνώσης και κουλτούρας. Για αυτό οι μουσικοί ωδείων δεν είναι στ' αλήθεια παραδοσιακοί, ακόμη και αν παίζουν παραδοσιακά θέματα. Μόνο ο μουσικός που έμαθε από την κοινότητα, είναι πραγματικά παραδοσιακός (μετά ας πάει και στο ωδείο).
Το ίδιο ισχύει και για τους χορευτές αλλά και για τους ακροατές της παραδοσιακής μουσικής. Για να μιλήσουμε για πραγματική παραδοσιακή λειτουργία, θα πρέπει να αποκτήσουν τα ακούσματα αυτά και να μάθουν τα βήματα των χορών κττ με τρόπο βιωματικό μέσα στην κοινότητα.
Μπορεί να μη το γνωρίζετε, αλλά στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας υπάρχουν κοινότητες όπου αυτή η προφορική λειτουργία συνεχίζεται, παρά τον εκσυγχρονισμό και την παγκοσμιοποίηση. Αυτοί οι θύλακες δεν είναι ο Ψαραντώνης ούτε ο Χρόνης Αηδονίδης, αλλά οι απλοί άνθρωποι που εξακολουθούν να μαθαίνουν τα τραγούδια, τα μοιρολόγια, τα παραμύθια, τις μαντινάδες και πολλά άλλα, από στόμα σε στόμα.
Στην παράδοση δεν χρειάζεται να είσαι καλλίφωνος για να πεις μια μαντινάδα ή ένα μοιρολόι ή ένα τραγούδι της τάβλας. Οι καλλίφωνοι και αυτοί που μπορούν με καλλιτεχνικές αξιώσεις να παίξουν τη μουσική, παίζουν στα πανηγύρια των κοινοτήτων και πλέον μπορεί να γίνουν και διάσημοι μουσικοί που κάνουν παραστάσεις και συναυλίες.
Όσο για το ότι η παραδοσιακή μουσική δεν έχει καλλιτεχνική αξία, πάλι εύκολα αφορίζουμε. Για να μη γίνονται παρανοήσεις, πρέπει να διευκρινίσουμε σε ποιο πλαίσιο νοείται η καλλιτεχνία. Δηλαδή ένας καλός κλαριντζής δεν είναι καλλιτέχνης, παρά τη δεινή του μουσική ικανότητα, τους εκπληκτικούς του αυτοσχεδιασμούς και την εξαιρετική περφόρμανς;
Αν εννοείται ως καλλιτεχνία η πρωτότυπη δημιουργία, τότε είναι πιο ακριβής ο αφορισμός, αφού τα παραδοσιακά τραγούδια υπάρχουν ήδη και απλώς αναπαράγονται-εμπλουτίζονται και παραλλάσσονται. Υπάρχουν σαφέστατα πάντως εξαιρέσεις, όπως ο Μουντάκης στην Κρήτη που οι πρωτότυπες συνθέσεις του έχουν εξελιχτεί σε παραδοσιακές.
Ακόμη, ένας καλός μαντιναδοπλόκος, που στήνει ένα εκπληκτικό αυτοσχέδιο ποίημα στο λεπτό, αποτυπώνοντας όλο το κοινό αίσθημα της ομήγυρης και αμέσως μετά το τραγουδάει, δεν είναι καλλιτέχνης;
Αν καλλιτέχνης=δυτικός καλλιτέχνης (γκαλερί, δισκογραφική, έκθεση φωτογραφίας, συνέντευξη τύπου, κριτική στο uncut κττ) τότε σαφώς δεν μιλάμε για του ίδιου τύπου καλλιτεχνία. Όχι ότι δεν υπάρχει όμως η καλλιτεχνική έκφανση της παράδοσης. Υπάρχει απλώς δεν είναι πρωταρχικής σημασίας, αφού στην παράδοση είναι σημαντικότερη η κοινότητα και η λειτουργία που επιτελεί η μουσική για την κοινότητα, παρά η προβολή μεμονωμένων μελών της.
