Θα περιμένω να δω την ταινία πριν σχολιάσω, οπότε προς το παρόν μόνο μια γενική συζήτηση μπορώ να κάνω.
Με την Οδύσσεια δεν έχω ασχοληθεί σοβαρά, τη θεωρούσα για λόγους που δεν ενδιαφέρουν εδώ κατώτερη της Ιλιάδας, και με την Ιλιάδα έφαγα τρία χρόνια: προφορά και μέτρο, αντιπαραβολή μεταφράσεων, χρόνος για κατανόηση... Δεν είχα το κουράγιο να κάνω το ίδιο και για την Οδύσσεια. Με αυτή την παραδοχή, πιστεύω παρόλα αυτά ότι μια μυρωδιά γενικά για τα Ομηρικά έπη έχω πάρει.
Η άποψή μου είναι πως τα Ομηρικά έπη είναι κορυφαία. Όχι επειδή γράφτηκαν πριν 2.800 χρόνια, αλλά γιατί θα τα θεωρούσα κορυφαία ακόμη κι αν γράφονταν σήμερα. Αλλά είναι κορυφαία ως προς το μέγεθος της ποίησης και τη φιλοσοφία που ενέχουν. Όχι ως προς το storyline. Και το storyline είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να αποδώσει μια ταινία σε τέτοιου μεγέθους έργο.
Στον Όμηρο, το storyline υπάρχει για να εξυπηρετεί την ποίηση και τη φιλοσοφία. Ακριβώς όπως στο Όνομα του Ρόδου του Έκο ή στην Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι του Κούντερα. Αναφέρω αυτά τα δύο γιατί είναι πιθανότερο κάποιος και να τα έχει διαβάσει και να έχει δει τις αντίστοιχες ταινίες, οπότε μπορεί να καταλάβει τί εννοώ.
Ο Έκο έγραψε βιβλίο που κάνει αντιπαραβολή μεσαιωνικών μοναστικών ταγμάτων με σύγχρονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, δίνει άπειρη πληροφορία για τη ζωή του Μεσαίωνα και δείχνει πώς σημερινές πεποιθήσεις πηγάζουν από ιστορικές συνθήκες αιώνων. Το έγκλημα και η εξιχνίασή του είναι απλά το όχημα, δεν τον νοιάζει κιόλας πώς λύνεται άτσαλα στο τέλος, δεν είναι η Αγκάθα Κρίστι. Ο Κούντερα θέλει να μιλήσει για τη βαρύτητα της επανάληψης, για το τί είναι κιτς και πώς το εργαλειοποιεί η εξουσία. Η πολυγαμία και οι σχέσεις των ηρώων είναι ένα μικρό μέρος ενός βιβλίου που ενδιαφέρεται για τον τρόπο που αισθανόταν η Τερέζα μέσα από την επανάληψη της απιστίας.
Και τα δύο αυτά βιβλία έγιναν φιλότιμες ταινίες, με μεγάλη κριτική αποδοχή και cast που σεβόταν τους χαρακτήρες. Κι όμως, αν τις βάλεις δίπλα στα βιβλία, αυτές οι ταινίες είναι μπούρδες στα όρια του κωμικού. Ο Κούντερα μίσησε τόσο πολύ τη δική του που έβαλε σκοπό ζωής να γράφει βιβλία χωρίς γραμμικό storyline, ώστε να μην μπορούν να γίνουν ταινίες.
Με τον Όμηρο η απόσταση είναι ασυγκρίτως μεγαλύτερη. Ακόμη κι αν κάποιος τελείωσε με άριστα στα φιλολογικά τη δευτεροβάθμια και ξέρει απ' έξω τη μετάφραση Σίδερη, θεωρώ ότι δεν έχει καταλάβει σχεδόν τίποτα. Ακόμη και ο Σωκράτης εμφανίζεται από τον Πλάτωνα να δυσκολεύεται να κατανοήσει λέξεις και έννοιες του Ομήρου κι αυτό ενώ τα Ομηρικά έπη ήταν το σχολικό εγχειρίδιο της εποχής. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια περιέχουν περίπου 1.500 άπαξ λεγόμενα: λέξεις που δεν εμφανίζονται πουθενά αλλού στην ελληνική γλώσσα, για τη σημασία των οποίων ακόμη και στην κλασική εποχή υπήρχαν μόνο εικασίες. Ο Ομηρικός κόσμος ήταν, ακόμη και για την κλασική Αθήνα, σχεδόν ξένη γλώσσα, δυσκολότερη από πρωτότυπο Σαίξπηρ για σημερινό αγγλομαθή.
Μια συζήτηση λοιπόν που παθιάζεται με το πόσο πιστή είναι μια ταινία στο Ομηρικό storyline κι ακόμη με το τί εξωτερικά χαρακτηριστικά έδινε ο Όμηρος στους ήρωες, που έτσι κι αλλιώς ήταν ελάχιστα και που κάποιες φορές απλά εξυπηρετούσαν το μέτρο, μου φαίνεται σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο. Δεν το λέω από έλλειψη σεβασμού, πρέπει να είναι κάποιος τυχερός να μην είναι η δουλειά του και να βρει τον χρόνο να βυθιστεί σε ένα τέτοιο κείμενο. Αλλά ακριβώς γι' αυτό δεν μπορώ να πάρω στα σοβαρά κριτική πιστότητας σε ένα storyline που, στο ίδιο το πρωτότυπο, δεν ήταν ποτέ το νόημα.
